Funda Karayel: SOSYAL MEDYADAKİ İFŞA VE LİNÇ KÜLTÜRÜ

SOSYAL MEDYADAKİ İFŞA VE LİNÇ KÜLTÜRÜ
Giriş Tarihi: 28.6.2024 10:59 Son Güncelleme: 28.6.2024 10:59
Düşünsenize bir gün bir uyanıyorsunuz ve sosyal medyanın gücüyle geniş bir kitleye karşı maruz kaldığınız itibar kaybı veya haksız yargılamalarla karşı karşıyasınız.

Her çağ kendine has ceza sistemi ve toplumsal denetim mekanizmaları geliştirmiştir. İçinde bulunduğumuz 21. yüzyılda ceza sistemi yeni bir boyut kazanarak sosyal medyada ifşa ve linç kültürünün etkisiyle şekilleniyor. İfşa sanki toplumsal denetim ve cezalandırma işlevi görüyor. Linç kültürü ise, sosyal medyada bir kişi veya gruba karşı organize edilen toplu saldırı ve itibarsızlaştırma kampanyalarını ifade ediyor. Bu tür kampanyalar, hedef kişiyi psikolojik olarak yıpratmayı ve sosyal statüsünü zedelemeyi amaçlıyor.

Linç kültürü, bazen adalet arayışının bir parçası olarak görülse de çoğu zaman aşırı ve kontrolsüz bir cezalandırma yöntemi haline geldi. 21. yüzyılın karmaşık ve hızlı değişen dünyasında, bireylerin ruhsal durumları da bu yeni ceza sisteminden normal olarak etkileniyor. Sosyal medyada sürekli olarak maruz kalınan ifşa ve linç olayları, bu çağın insanlarının kendilerini sürekli izleniyormuş gibi hissetmelerine ve sosyal kaygı düzeylerinin artmasına neden olurken paradoksal bir korku da yaratıyor.

Düşünsenize bir gün bir uyanıyorsunuz ve sosyal medyanın gücüyle geniş bir kitleye karşı maruz kaldığınız itibar kaybı veya haksız yargılamalarla karşı karşıyasınız. Ekranda bir pencere açılıyor ve "21. yüzyılın ceza sistemiyle tanıştınız, ruhunuzda derin yaralar açılmadan derin bir nefes alın" yazıyor. Böyle bir şey yaşasanız ne yaparsınız?

Bu durum, insanların mahremiyetlerinin ve itibarlarının çabucak yok olabileceği bir ortam yaratırken, aynı zamanda adaletin ve hakkaniyetin nasıl sağlanacağı konusunda endişeleri de beraberinde getiriyor. Bu tehditlerle başa çıkmak için, dijital etik ve sorumluluk ilkelerinin güçlendirilmesi ve daha dengeli bir iletişim ortamı oluşturulması gerekiyor. Aksi takdirde, dijital çağın karanlık tarafı, toplumumuzun geleceğini belirsiz bir yola sürükleyebilir.

Dezavantajlar ve etik sorunlar

Sosyal medyada ifşa ve linç kültürü, bireylerin gizli veya yasadığı davranışlarının geniş kitlelerle paylaşılması ve toplumsal bir cezalandırma mekanizması olarak kullanılıyor. Peki, bu süreç, hangi çeşitli etik sorunları ve dezavantajları beraberinde getiriyor?

Mahremiyet ihlali ve psikolojik etkiler: İfşa edilen kişilerin özel hayatlarının kamuya açılması, onların mahremiyetini ihlal eder ve ciddi psikolojik travmalara yol açabilir. Bu durum, ifşa edilen kişinin sosyal hayatını ve kariyerini derinden etkileyebilir.

Yanıltıcı bilgi ve dezenformasyon: Sosyal medya ifşaları bazen doğrulanmamış bilgilere dayanabilir, bu da yanlış suçlamalara ve haksız yere zarar gören bireylere yol açabilir. Dezenformasyon, toplumsal adalet arayışını zedeler ve toplumsal güveni sarsar.

Etik değerler ve yargısız infaz: İfşa ve linç kültürü, yargısız infazın yaygınlaşmasına neden olabilir. Bu durum, hukuk sisteminin ve adaletin temel prensipleriyle çelişir. İfşa edilen kişinin savunma hakkı olmadan suçlu ilan edilmesi, adil yargılanma hakkını ihlal eder.

Avantajları ve toplumsal farkındalık

İfşa ve linç kültürünün bazı avantajlarının olduğunu da söylemek mümkün. Bu ceza sistemi çoğu zaman, toplumsal farkındalık yaratma ve adalet arayışında etkili bir araç olarak kullanılıyor.

Toplumsal adalet ve farkındalık: Sosyal medya ifşaları, toplumsal adaletsizlikleri ve haksızlıkları görünür kılarak, kamuoyunda farkındalık yaratır. Örneğin, dünya genelinde başlatılan taciz ve şiddet karşıtı kampanyalar (#MeToo hareketi gibi) ve Türkiye'deki #SenDeAnlat gibi etiketler altında yapılan paylaşımlar, kadınların yaşadıkları olumsuz deneyimleri paylaşmalarına ve seslerini duyurmalarına olanak tanımıştır.

Kolektif eylem ve destek: Sosyal medya hareketleri, benzer deneyimleri paylaşan bireylerin bir araya gelerek kolektif bir eylem gerçekleştirmesine ve
destek bulmasına yardımcı olur. #UykularınızKaçsın etiketi altında yapılan ifşalar, sanat ve yayıncılık alanında yaşanan tacizlerin ortaya çıkmasına imkân sağlamıştır. Bu tür ifşalar, ataerkil şiddetin farklı biçimlerine karşı bir itiraz kültürü olarak şekillenmiştir.

Güçlenme ve cesaret: İfşa kültürü, mağdurların cesaret bulmalarına ve haklarını aramalarına yardımcı olabilir. Toplumsal destek, mağdurların kendilerini daha güçlü hissetmelerine ve adalet arayışında daha kararlı olmalarına katkıda bulunur.

Sonuç olarak, sosyal medyada ifşa ve linç kültürü, çağımızın ceza sistemine dair ciddi soruları gündeme getiriyor. Doğru ve etik kullanımı sağlamak için toplumsal bir farkındalık ve dengeye ihtiyaç duyuluyor. Aksi halde, bu yöntemlerin kötüye kullanılması, toplumda daha fazla ayrımcılık, haksızlık ve mağduriyetin artmasına yol açabilir.

BİZE ULAŞIN